است براى اكثر ايشان ظاهر شود و هيچ‌كس ، جز حال نفس خويش را نمىداند . پس اگر براى او ظاهر شد ، شبهاتش رفع شده و اگر بر او ظاهر نشده ، مىداند آن جناب به جهت امرى كه راجع به او است ، بر او ظاهر نشده ؛ يعنى براى مانعى است كه در او مىباشد . هرچند مفصّلا جهت تقصيرى را كه از طرف او است ، نمىداند . . . ، الخ . سيّد مرتضى در تنزيه الانبيا « 1 » شبههء كسى را مطرح كرده كه گفته : هرگاه امام غايب باشد ، به نحوى كه احدى از خلق خدمت او نرسد و به او منتفع نشود ، پس ميان وجود و عدم او چه فرقى است ؟ سپس فرموده : اوّل چيزى كه در جواب او مىگوييم اين است كه ما قطع نداريم احدى خدمت آن حضرت نمىرسد و بشرى او را ملاقات نمىكند ، اين امرى است كه معلوم نشده و راهى به سوى قطع پيدا كردن به آن نيست . . . ، الخ . نيز در جواب شبهه‌اى كه نقل شد ، شيخ طوسى « 2 » به آن جواب داده كه فرموده : ما نيز گفتيم ؛ ممتنع نيست امام براى بعضى از اولياى خود ظاهر شود ؛ از كسانى كه به بودن چيزى از اسباب خوف از طرف ايشان خوف ندارد و اين امرى است كه نمىشود به نبودن و امتناع آن قطع پيدا كرد و جز اين نيست كه هركسى از حال خود خبر دارد و براى او راهى به سوى فهميدن حال غير خود نيست . . . ، الخ . [ گفتار سيد بن طاووس ] هم‌چنين سيّد بن طاوس در كشف المحجّه « 3 » مىفرمايد : اى محمد ! هرگاه بر كتب شيعه و غيرشيعه واقف شوى ؛ مثل كتاب غيبت ابن بابويه ، غيبت نعمانى ، شفا و جلا ، كتاب ابى نعيم حافظ در اخبار مهدى عليه السّلام ، صفات ، حقيقت بيرون آمدن او و ثبوتش و كتاب‌هايى كه در طرايف به آن‌ها اشاره كرده‌ام ؛ آن‌ها يا بيشتر آن‌ها را مىيابى كه پيش از ولادت آن جناب متضمّن است . او به غيبت طولانى غايب خواهد

--> ( 1 ) . تنزيه الانبيا ، ص 237 . ( 2 ) . الغيبة ، ص 101 . ( 3 ) . كشف المحجة لثمرة المهجة .